http://www.atanmakistiyorum.com/ Fri, 10 Sep 2010 12:52:30 +0300 MyBB http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=46 Tue, 10 Nov 2009 21:04:10 +0200 http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=46


Öğrenciler bir ders konusu anlatımında ya da okuduğu bir ders konusunu anlamak için önce o konudaki kavramları belirlemeli ve bu kavramlar arasındaki ilişkileri anlamaya çalışmalıdır. Öğrenme,öğrencinin kendi çabası ile oluşur. Öğrenci kendi başına kavramları düşünebilmeli ve onları ilişkilendirebilmelidir. Bu amaçla Novak ve Gowin (1983),Ausubel’in öğrenme kuramını da temel alarak,kavram haritalarını geliştirmişlerdir.
Kavram haritaları,bilginin zihinde somut ve görsel olarak düzenlenmesini sağlar. Çünkü,tüm bir öğretim yılı tek bir ünite ya da bir ders içinde önemli kavramlar arası ilişkileri şematize etmede etkili bir yoldur. Kavram haritası yöntemi diğer alanlarda olduğu gibi fen öğretiminde de anlamlı öğrenmeyi sağlamada önemli yöntemlerden birisidir. Burada anlamlı öğrenme ve tersi olan ezbere öğrenme kavramlarını açıklamak uygun görülmektedir.

Anlamlı öğrenme;bireylerin, öğretimin bir sonucu olarak önceden edindikleri bilgilerle yenileri arasında bağlantı kurarak anlamlı bir bütün oluşturmalarıdır .Ezbere öğrenme ise anlamadan ya da önceki bilgilerle bağlantı kurmadan bilgilerin alınmasıdır.
Kavram haritaları tek bir kavramın aynı kategorideki diğer kavramlarla ilişkisini belirten somut grafiklerdir. Kavram haritaları için öğrencilerin öğrenmeleri gereken kavramların neler olduğu ve bu kavramlar arasında nasıl bir bağ kurulacağını gösteren planlama düzenekleri olarak düşünülebilir.
Kavram haritaları öğrenciler tarafından hazırlandığı zaman öğrencileri bir ders konusunda geçen kavramları bulmaya ve onları ilişkilendirmeye zorlamaktadır. Öğrenciler kendi kendilerine ders konularının anlamlı bir biçimde öğrenilmesini öğrenmektedirler.

Kavram Haritaları Niçin Yararlıdır?

Son yılarda,kavram haritaları öğretmenler için çok yararlı öğretme ve değerlendirme stratejisi haline gelmiştir. Bu stratejiyi diğerlerinden üstün kılan yararları aşağıda sıralanmıştır:
• Kavram haritası yöntemini diğerlerinden üstün kılan öncelikli avantajı,esas fikirlerin görsel sunumunu elde edilebilir kılmasıdır. Ancak kavram haritaları gerek öğretmenlerin gerekse öğrencilerin yarattığı bütünlerdir. Bu sebeple aynı konuya yada kavrama yönelik kavram haritaları yaratıcıların özel görüşlerini yansıttıkları için farklı faklı çizilebilir.
• Öğrenmeyi gözle görülür biçimde arttırır.
• Faklı öğrenme şekillerine ve öğrenciler arasındaki diğer bireysel faklılıklara hitap eder.
• Pek çok değişik konu,öğretim aşaması ve not seviyesi için uygundur.
• Öğrenilmesi,öğretilmesi ve kullanılması kolaydır.
• Kapsam temellidir.
• Kapsam oluşturulması ve bütünleştirilmesinin değerlendirilmesinde kolaylıkla kullanılabilir.
• Kavram haritaları,öğrenci merkezli,öğrenci aktif yöntemlerdir ve öğrenciyle öğretmen tartışarak bir haritayı oluşturduklarında öğretmen öğrenci etkileşimini teşvik eder.
• Kavramlar arasındaki doğrusal ilişkileri tanımlanmalarına yararlı bir alternatif oluşturulur.
• Bir sistem içindeki ilişkileri göstermesinde yararlı alternatiflerdir.
Öğrenciler okul yılları süresince,kavram haritaları oluşturmayı öğrendikçe kavramları ayrı ayrı ve kopuk düşünmekten çok,kavramlar arasında bağlantılar kurmaya alışacaklardır. Bir kavramı öğrendikçe yeniden pek çok harita düzenlemek için istekli olacaklardır. Öğrenciler kavram haritaları oluşturmaya devam ettikçe bilgileri organize etme ve kavramları,sentezlerle birleştirme konusunda yetenekleri de gelişecektir.

Kavram Haritaları Nasıl Oluşturulur?

• Öğretilecek konunun kavramları listelenir. Kavramlarla ilgili açıklama ger ekmez. Eşya ve olayların tekil örnekleri,özel adlar kavram olmadıkları için bu listeye alınmaz. İlkeler ve kavramlar arası ilişkiler de bu listeye dahil değildir.
• Kavramlar listesinden en genel veya en üst düzeyde olan sözcük ayrı bir sayfanın başına yazılır. Bu bir kavram olabileceği gibi bir tema da olabilir. Bundan sonra öğretilmek istenen ilişkili kavramlar aşamalı bir düzende sayfaya yerleştirilir. Düşey düzenlemede en genel kavram en üstte,eşit genellikteki kavramlar aynı satırda,diğerleri genellik derecelerine göre azalan sırda sayfanın altına doğru sıralanır.
• Kavramlar haritadaki değer sözcüklerden kolayca ayırt edilebilmelidir. Bunun için kavramlar kutu veya yuvarlak içine alınır.
• Öğretilmek istenilen kavramlar arası ilişkiler genelleme ve ilkeler ayrıca listelenir.
• Kavram haritasında iki kavram arasındaki ilişkiyi göstermek üzere iki kutu bir çizgi ile bağlanır. İlişki bu çizginin üzerine birkaç kelimelik bir ibareyle yazılır. Bu ilişki haritadaki kavramlardan en az birini ilgilendiren bir önermedir. İlişkiler ve ilkeler kutulanmaz. Bazı hallerde ilişkinin yönü önemli olduğu için belirtilecek ilişki yönü ok ile gösterilir. İlişkileri içermeyen bir kavram haritası daha ziyade bir akış diyagramına benzer,öğretimde yeterince etkili olmaz.
• Kavram haritası gereğinden fazla şişirilmemelidir. Harita başlangıçta basit tutulmalıdır. Harita çok sayıda kavramı ilişkiyi ve ilkeyi içeriyorsa önce en önemli elemanları topluca gösteren bir genel harita,sonra genel haritanın bölümlerini ayrı ayrı gösteren ayrıntılı haritalar yapılmalıdır.
• Bu aşamalardan sonra kavram haritası tamamlanmış olur. Ancak bu süreç içerisinde dikkat edilmesi gereken bazı konular vardır. Tüm harita genelinde oradan oraya atlanmamalıdır,güçlü temeli olmayan başlıklar seçilmemelidir. Bu başlıklar seçilirken aranacak en güçlü sebep öğrencilerin daha önceden edindiği bilgilerin devamı niteliğinde olmasıdır. Dersin uygun aşamaları süresince önceden öğrenilmiş bilgilerle yeni kavramların ilişkilendirilmesi sağlanmalıdır.

Kavram Haritalarının Dersin Değişik Düzeylerinde Değişik Amaçlarla Kullanılması

Kavram haritası,bir öğretim stratejisi olarak,öğretim modelinin her aşamasında uygulanabilir bir nitelik taşımaktadır. Kavram haritaları,bir konu boyunca defalarda kullanılabilir,örneğin,başlangıç aşamasında,gelişme aşamasında,ya da açıklama aşamasında ve değerlendirme aşamasında. Kavram haritaları aynı zamanda ,öğrencilerin konular arasında bağlantı kurmalarına yardımcı olan,üniteler ya da bölümler arasındaki geçiş görevini de üstlenir. Pek çok öğrenci için kavram haritaları bir konu ya da üniteyi tekrar etmenin ve sınavlara hazırlanmanın doğal bir yolu olabilir.

Başlangıç Aşamasında Kavram Haritasının Kullanılması
Eğer öğrencilerin kavram hakkında önceden bilgileri varsa,bu aşamada kavram haritasının yöntemini kullanmak en uygun stratejilerden birisidir. Bu aşamada,kavram haritaları öğrencilerin kavram hakkında önceden bir şeyler bilip bilmediklerini belirlemek amacıyla da kullanılabilir. Öğrencilerden o andaki anlattıklarına göre bir kavram haritası yapmaları istenebilir. Bu da sınıfımızdaki öğrenciler arasındaki en genel yanlış anlamaları belirleyip düzeltmek için bir fırsat verecektir.
Kavram haritası bir başlangıç çalışmasında kullanılırsa,daha sonraki aşamalarda öğrencilerden aynı kavramı yeniden haritalandırmaları istenebilir. Böylece öğrencilerin öğrenmelerinde ne kadar önemli bir gelişme olduğunu görsel olarak ölçme olanağı elde edilmiş olur.

Araştırma Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Bu aşamada,kavram haritası öğrencilerin kavram değişiklikleri hakkındaki görüşlerini sergilemelerini sağlar ve onlar kavramların yeni yönlerini araştırdıkça konularda gelişir .Bu çalışma sırasında,öğrencilere kısmen tamamlanmış bir harita verip kavramı araştırıp öğrendikçe bu haritayı tamamlamalarını istemek,özellikle de öğrenciler kavram haritası yöntemini yeni öğreniyorsa,çok uygun olacaktır. Öğrenciler daha önce kavram haritası yapmışlarsa aynı haritayı kullanabilir ve farklı renkte bir kalem kullanarak onu değiştirebilirler. Bu değişiklikler de,bir kavramı araştırdıkça ne kadar çok yeni bilgi öğrendiklerini yansıtacaktır.
Açıklama Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Açıklama aşamasında bir kavram haritası yapmak,öğrencilerin bir kavramdan ne anladıklarını görsel olarak yansıtması nedeniyle uygun olacaktır. Fen bilgisinde örneğin deneysel bir çalışma ya da tartışma tamamlandıktan sonra öğrencilerden bir kavram haritası çizmeleri istenebilir .Eğer kavramlar çok zor değilse,bunu kendileri yapabilirler,aksi halde onlara kısmen tamamlanmış bir harita verip gerisini tamamlamaları istenebilir. Okuduklarında ve kavramlardan ne anladıklarını özetlemeleri istenip,daha sonra bir kavram haritası çizmeleri istenebilir. Öğrencinin öğrenme sistemine bakarak,not alma ya da taslak çıkarma gibi yöntemlerle alternatif olarak kullanılan kavram haritası da çok yararlı olabilir .Bazı öğrenciler için taslak çıkarmak güç olabilir ve bu öğrenciler için kavram haritası daha doğal bir alternatif olabilir. Ayrıca,eğer öğrenciler daha önceki bir aşamada aynı kavramın bir haritasını yapmışlarsa,bu ikisini karşılaştırmak ilginç olacaktır.

Geliştirme Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Bu aşamada öğrencilerin,açıklama bölümünde çizmiş oldukları bir kavram haritasını aynı kavram için yeniden kullanmaları fakat farklı renkteki kalemlerle,geliştirme çalışmasında öğrendikleri doğrultusunda eklemeler yapmaları uygun olacaktır.
Gelişme aşamasındaki kavram haritası,çapraz bağlantıları ve ileri düzeydeki önermeleri ile bir önceki aşamanınkinden daha karmaşık görünebilir. Aynı zamanda,kısmen tamamlanmış bir haritayı öğrencilere vermek de,geliştirmekte oldukları bir kavram hakkındaki bir sınıf ya da grup tartışmasını başlatmak için uygun bir yoldur.

Değerlendirme Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Kavram haritası,pek çok değerlendirme çalışmalarına uygun bir metottur .Öğrencilerin bir kavramı ne kadar iyi anladıkları konusunda yararlı yollar sunmaktadır. Aynı zamanda,öğrencilerin anlamakta güçlük çektikleri kavramları belirlemek açısından da olasılıklar yaratır.
Kavram haritası bazı öğrencilerin daha fazla ilgisini çekeceğinden ve bir kavramın haritaya dökülmesinin tek bir yolu olmadığından,başlangıçta öğrencilerin çizdiği haritalara not verilmemesi tavsiye edilir. Böylece,öğrencilerin bir kavramı ne kadar iyi anladıklarını onlara söyleme ya da takıldıkları yerleri çözebilme fırsatı elde edilmiş olur. Haritada öğrencilere zorluk çıkaran alanları belirledikten sonra,bireysel olarak yanlış anlamaları tartışıp haritayı yeniden çizmeleri istenebilir. Bu da öğrencilerin kavramları anlama ve aralarındaki ilişkileri çözümleyebilmelerini sağlayacaktır.
Öğrenciler kavram haritası yapmaya alıştıklarında artık,yaptıkları haritalara not vererek değerlendirilebilir. Bununla birlikte,öğrencilerin haritalarında sundukları önermelerin bütünlüğü ve niteliği notla değerlendirilir]]>


Öğrenciler bir ders konusu anlatımında ya da okuduğu bir ders konusunu anlamak için önce o konudaki kavramları belirlemeli ve bu kavramlar arasındaki ilişkileri anlamaya çalışmalıdır. Öğrenme,öğrencinin kendi çabası ile oluşur. Öğrenci kendi başına kavramları düşünebilmeli ve onları ilişkilendirebilmelidir. Bu amaçla Novak ve Gowin (1983),Ausubel’in öğrenme kuramını da temel alarak,kavram haritalarını geliştirmişlerdir.
Kavram haritaları,bilginin zihinde somut ve görsel olarak düzenlenmesini sağlar. Çünkü,tüm bir öğretim yılı tek bir ünite ya da bir ders içinde önemli kavramlar arası ilişkileri şematize etmede etkili bir yoldur. Kavram haritası yöntemi diğer alanlarda olduğu gibi fen öğretiminde de anlamlı öğrenmeyi sağlamada önemli yöntemlerden birisidir. Burada anlamlı öğrenme ve tersi olan ezbere öğrenme kavramlarını açıklamak uygun görülmektedir.

Anlamlı öğrenme;bireylerin, öğretimin bir sonucu olarak önceden edindikleri bilgilerle yenileri arasında bağlantı kurarak anlamlı bir bütün oluşturmalarıdır .Ezbere öğrenme ise anlamadan ya da önceki bilgilerle bağlantı kurmadan bilgilerin alınmasıdır.
Kavram haritaları tek bir kavramın aynı kategorideki diğer kavramlarla ilişkisini belirten somut grafiklerdir. Kavram haritaları için öğrencilerin öğrenmeleri gereken kavramların neler olduğu ve bu kavramlar arasında nasıl bir bağ kurulacağını gösteren planlama düzenekleri olarak düşünülebilir.
Kavram haritaları öğrenciler tarafından hazırlandığı zaman öğrencileri bir ders konusunda geçen kavramları bulmaya ve onları ilişkilendirmeye zorlamaktadır. Öğrenciler kendi kendilerine ders konularının anlamlı bir biçimde öğrenilmesini öğrenmektedirler.

Kavram Haritaları Niçin Yararlıdır?

Son yılarda,kavram haritaları öğretmenler için çok yararlı öğretme ve değerlendirme stratejisi haline gelmiştir. Bu stratejiyi diğerlerinden üstün kılan yararları aşağıda sıralanmıştır:
• Kavram haritası yöntemini diğerlerinden üstün kılan öncelikli avantajı,esas fikirlerin görsel sunumunu elde edilebilir kılmasıdır. Ancak kavram haritaları gerek öğretmenlerin gerekse öğrencilerin yarattığı bütünlerdir. Bu sebeple aynı konuya yada kavrama yönelik kavram haritaları yaratıcıların özel görüşlerini yansıttıkları için farklı faklı çizilebilir.
• Öğrenmeyi gözle görülür biçimde arttırır.
• Faklı öğrenme şekillerine ve öğrenciler arasındaki diğer bireysel faklılıklara hitap eder.
• Pek çok değişik konu,öğretim aşaması ve not seviyesi için uygundur.
• Öğrenilmesi,öğretilmesi ve kullanılması kolaydır.
• Kapsam temellidir.
• Kapsam oluşturulması ve bütünleştirilmesinin değerlendirilmesinde kolaylıkla kullanılabilir.
• Kavram haritaları,öğrenci merkezli,öğrenci aktif yöntemlerdir ve öğrenciyle öğretmen tartışarak bir haritayı oluşturduklarında öğretmen öğrenci etkileşimini teşvik eder.
• Kavramlar arasındaki doğrusal ilişkileri tanımlanmalarına yararlı bir alternatif oluşturulur.
• Bir sistem içindeki ilişkileri göstermesinde yararlı alternatiflerdir.
Öğrenciler okul yılları süresince,kavram haritaları oluşturmayı öğrendikçe kavramları ayrı ayrı ve kopuk düşünmekten çok,kavramlar arasında bağlantılar kurmaya alışacaklardır. Bir kavramı öğrendikçe yeniden pek çok harita düzenlemek için istekli olacaklardır. Öğrenciler kavram haritaları oluşturmaya devam ettikçe bilgileri organize etme ve kavramları,sentezlerle birleştirme konusunda yetenekleri de gelişecektir.

Kavram Haritaları Nasıl Oluşturulur?

• Öğretilecek konunun kavramları listelenir. Kavramlarla ilgili açıklama ger ekmez. Eşya ve olayların tekil örnekleri,özel adlar kavram olmadıkları için bu listeye alınmaz. İlkeler ve kavramlar arası ilişkiler de bu listeye dahil değildir.
• Kavramlar listesinden en genel veya en üst düzeyde olan sözcük ayrı bir sayfanın başına yazılır. Bu bir kavram olabileceği gibi bir tema da olabilir. Bundan sonra öğretilmek istenen ilişkili kavramlar aşamalı bir düzende sayfaya yerleştirilir. Düşey düzenlemede en genel kavram en üstte,eşit genellikteki kavramlar aynı satırda,diğerleri genellik derecelerine göre azalan sırda sayfanın altına doğru sıralanır.
• Kavramlar haritadaki değer sözcüklerden kolayca ayırt edilebilmelidir. Bunun için kavramlar kutu veya yuvarlak içine alınır.
• Öğretilmek istenilen kavramlar arası ilişkiler genelleme ve ilkeler ayrıca listelenir.
• Kavram haritasında iki kavram arasındaki ilişkiyi göstermek üzere iki kutu bir çizgi ile bağlanır. İlişki bu çizginin üzerine birkaç kelimelik bir ibareyle yazılır. Bu ilişki haritadaki kavramlardan en az birini ilgilendiren bir önermedir. İlişkiler ve ilkeler kutulanmaz. Bazı hallerde ilişkinin yönü önemli olduğu için belirtilecek ilişki yönü ok ile gösterilir. İlişkileri içermeyen bir kavram haritası daha ziyade bir akış diyagramına benzer,öğretimde yeterince etkili olmaz.
• Kavram haritası gereğinden fazla şişirilmemelidir. Harita başlangıçta basit tutulmalıdır. Harita çok sayıda kavramı ilişkiyi ve ilkeyi içeriyorsa önce en önemli elemanları topluca gösteren bir genel harita,sonra genel haritanın bölümlerini ayrı ayrı gösteren ayrıntılı haritalar yapılmalıdır.
• Bu aşamalardan sonra kavram haritası tamamlanmış olur. Ancak bu süreç içerisinde dikkat edilmesi gereken bazı konular vardır. Tüm harita genelinde oradan oraya atlanmamalıdır,güçlü temeli olmayan başlıklar seçilmemelidir. Bu başlıklar seçilirken aranacak en güçlü sebep öğrencilerin daha önceden edindiği bilgilerin devamı niteliğinde olmasıdır. Dersin uygun aşamaları süresince önceden öğrenilmiş bilgilerle yeni kavramların ilişkilendirilmesi sağlanmalıdır.

Kavram Haritalarının Dersin Değişik Düzeylerinde Değişik Amaçlarla Kullanılması

Kavram haritası,bir öğretim stratejisi olarak,öğretim modelinin her aşamasında uygulanabilir bir nitelik taşımaktadır. Kavram haritaları,bir konu boyunca defalarda kullanılabilir,örneğin,başlangıç aşamasında,gelişme aşamasında,ya da açıklama aşamasında ve değerlendirme aşamasında. Kavram haritaları aynı zamanda ,öğrencilerin konular arasında bağlantı kurmalarına yardımcı olan,üniteler ya da bölümler arasındaki geçiş görevini de üstlenir. Pek çok öğrenci için kavram haritaları bir konu ya da üniteyi tekrar etmenin ve sınavlara hazırlanmanın doğal bir yolu olabilir.

Başlangıç Aşamasında Kavram Haritasının Kullanılması
Eğer öğrencilerin kavram hakkında önceden bilgileri varsa,bu aşamada kavram haritasının yöntemini kullanmak en uygun stratejilerden birisidir. Bu aşamada,kavram haritaları öğrencilerin kavram hakkında önceden bir şeyler bilip bilmediklerini belirlemek amacıyla da kullanılabilir. Öğrencilerden o andaki anlattıklarına göre bir kavram haritası yapmaları istenebilir. Bu da sınıfımızdaki öğrenciler arasındaki en genel yanlış anlamaları belirleyip düzeltmek için bir fırsat verecektir.
Kavram haritası bir başlangıç çalışmasında kullanılırsa,daha sonraki aşamalarda öğrencilerden aynı kavramı yeniden haritalandırmaları istenebilir. Böylece öğrencilerin öğrenmelerinde ne kadar önemli bir gelişme olduğunu görsel olarak ölçme olanağı elde edilmiş olur.

Araştırma Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Bu aşamada,kavram haritası öğrencilerin kavram değişiklikleri hakkındaki görüşlerini sergilemelerini sağlar ve onlar kavramların yeni yönlerini araştırdıkça konularda gelişir .Bu çalışma sırasında,öğrencilere kısmen tamamlanmış bir harita verip kavramı araştırıp öğrendikçe bu haritayı tamamlamalarını istemek,özellikle de öğrenciler kavram haritası yöntemini yeni öğreniyorsa,çok uygun olacaktır. Öğrenciler daha önce kavram haritası yapmışlarsa aynı haritayı kullanabilir ve farklı renkte bir kalem kullanarak onu değiştirebilirler. Bu değişiklikler de,bir kavramı araştırdıkça ne kadar çok yeni bilgi öğrendiklerini yansıtacaktır.
Açıklama Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Açıklama aşamasında bir kavram haritası yapmak,öğrencilerin bir kavramdan ne anladıklarını görsel olarak yansıtması nedeniyle uygun olacaktır. Fen bilgisinde örneğin deneysel bir çalışma ya da tartışma tamamlandıktan sonra öğrencilerden bir kavram haritası çizmeleri istenebilir .Eğer kavramlar çok zor değilse,bunu kendileri yapabilirler,aksi halde onlara kısmen tamamlanmış bir harita verip gerisini tamamlamaları istenebilir. Okuduklarında ve kavramlardan ne anladıklarını özetlemeleri istenip,daha sonra bir kavram haritası çizmeleri istenebilir. Öğrencinin öğrenme sistemine bakarak,not alma ya da taslak çıkarma gibi yöntemlerle alternatif olarak kullanılan kavram haritası da çok yararlı olabilir .Bazı öğrenciler için taslak çıkarmak güç olabilir ve bu öğrenciler için kavram haritası daha doğal bir alternatif olabilir. Ayrıca,eğer öğrenciler daha önceki bir aşamada aynı kavramın bir haritasını yapmışlarsa,bu ikisini karşılaştırmak ilginç olacaktır.

Geliştirme Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Bu aşamada öğrencilerin,açıklama bölümünde çizmiş oldukları bir kavram haritasını aynı kavram için yeniden kullanmaları fakat farklı renkteki kalemlerle,geliştirme çalışmasında öğrendikleri doğrultusunda eklemeler yapmaları uygun olacaktır.
Gelişme aşamasındaki kavram haritası,çapraz bağlantıları ve ileri düzeydeki önermeleri ile bir önceki aşamanınkinden daha karmaşık görünebilir. Aynı zamanda,kısmen tamamlanmış bir haritayı öğrencilere vermek de,geliştirmekte oldukları bir kavram hakkındaki bir sınıf ya da grup tartışmasını başlatmak için uygun bir yoldur.

Değerlendirme Aşamasında Kavram Haritasının Kullanımı
Kavram haritası,pek çok değerlendirme çalışmalarına uygun bir metottur .Öğrencilerin bir kavramı ne kadar iyi anladıkları konusunda yararlı yollar sunmaktadır. Aynı zamanda,öğrencilerin anlamakta güçlük çektikleri kavramları belirlemek açısından da olasılıklar yaratır.
Kavram haritası bazı öğrencilerin daha fazla ilgisini çekeceğinden ve bir kavramın haritaya dökülmesinin tek bir yolu olmadığından,başlangıçta öğrencilerin çizdiği haritalara not verilmemesi tavsiye edilir. Böylece,öğrencilerin bir kavramı ne kadar iyi anladıklarını onlara söyleme ya da takıldıkları yerleri çözebilme fırsatı elde edilmiş olur. Haritada öğrencilere zorluk çıkaran alanları belirledikten sonra,bireysel olarak yanlış anlamaları tartışıp haritayı yeniden çizmeleri istenebilir. Bu da öğrencilerin kavramları anlama ve aralarındaki ilişkileri çözümleyebilmelerini sağlayacaktır.
Öğrenciler kavram haritası yapmaya alıştıklarında artık,yaptıkları haritalara not vererek değerlendirilebilir. Bununla birlikte,öğrencilerin haritalarında sundukları önermelerin bütünlüğü ve niteliği notla değerlendirilir]]> http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=41 Mon, 02 Nov 2009 21:53:41 +0200 http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=41 Ø Ölçme ve değerlendirme, öğretme ve öğrenmenin etkililiğini belirlemek amacı ile yapılan, eğitimle ilgili verilerin toplanmasını ve yorumlanmasını içeren çok adımlı, sistematik bir süreçtir.
Ø En genel anlamı ile ölçme, bir nesneye ilişkin gözlemlerin sayı ve sembollerle ifade edilmesi, değerlendirmede ölçme sonuçlarını bir ölçüte vurarak, ölçülen nitelik hakkında bir değer yargısına varma süreci olarak tanımlanabilir.
Ölçme ve Değerlendirmenin Amaçları
Ø Öğrencilerin mevcut bilgi ve becerilerini teşhis etmek (diagnostik amaç) :
Ø Öğretim programının yapılandırılmasına yardımcı olmak amacı ile öğrencilerin programda belirtilen kazanımlara ulaşması aşamasındaki sürecin takip edilmesi ve denetlenmesi (formatif amaç) :
Ø Öğretim sonuncunda öğrencinin ulaştığı en son düzeyi belirlemek amacı ile veri sağlama (summatif amaç) :
Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri
Ø Çoktan seçmeli testler
Ø Doğru yanlış soruları
Ø Eşleştirme soruları
Ø Tamamlama (Boşluk doldurma) soruları
Ø Kısa cevaplı yazılı yoklamalar
Ø Uzun cevaplı yazılı yoklamalar
Ø Soru-cevap
Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri
Ø Performans değerlendirme
Ø Ürün seçki dosyası (Portfolyo)
Ø Kavram haritaları
Ø Yapılandırılmış grid
Ø Tanılayıcı dallanmış ağaç
Ø Kelime ilişkilendirme
Ø Proje
Ø Drama
Ø Görüşme
Ø Yazılı raporlar
Ø Gösteri
Ø Poster
Ø Grup ve/veya akran değerlendirmesi
Ø Kendi kendini değerlendirme
Çoktan Seçmeli Testlerin Avantajları
Ø Hazırlık süresinin uzun olmasına karşın test sonuçlarını puanlamanın çok çabuk yapılabilmesi,
Ø Geniş bir alanı tarayabildiği için konu bilgisi yoklama içeriğinin geniş olması,
Ø Cevapların öğrenci tarafından kaydedilmesinin zaman almaması ,
Ø Yanlılık faktörünü minimuma indirgemesi olarak sıralanabilir.
Çoktan Seçmeli Testlerin Dezavantajları
Ø Kısmi bilgiyi değerlendirme imkanın olmaması,
Ø Tahmin yüzdesinin yüksek olması, (4 seçenekli bir soruda bu oran minimum % 25’ dir.)
Ø Dil ve terminolojinin önemli bir etki yapması,
Ø Düşünme stilinin etkili olabilmesi,
Ø Soruda seçeneklerin yerlerinin önemli olabilmesi,
Ø Cevabın nedenini bilmenin mümkün olmaması olarak sıralanabilir.
Alternatif Ölçme ve Değerlendirme
Ø Tek bir doğru cevabı olan çoktan seçmeli testlerin de içinde bulunduğu geleneksel değerlendirme dairesinin dışında kalan tüm değerlendirmeleri kapsar.
Ø Otantik (gerçek hayatla ilişkili) ve öğrenci merkezlidir.
Ø Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesi dikkate alınır.
Ø Kısmi bilginin değerlendirilmesi sağlanır.
Yapılandırılmış Grid (Örnek etkinlik)
1- Örümcek
2- Balina
3- Kelebek

4- Yengeç
5- Sazan
6- Yılan

7- Kartal
8- Solucan
9- Kurbağa


Soru 1: Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgalı hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir?
a) Uygun kutucukları seçiniz. (Cevap: 2, 5, 6, 7, 9)
b) Seçtiğiniz hayvanları balık – sürüngen – kurbağa – kuş – memeli doğrultusunda sıralayınız. (Cevap: 5, 6, 9, 7, 2)
Soru 2: ..........
Soru 3: ..........
Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (a)
Ø Her sorunun cevabı için uygun kutucukların seçilmesi
Ø Bu formüle göre öğrencilerin puanları –1, 0 ve +1 arasında değişir. Bu puanı on üzerinden değerlendirmek için önce negatifliği ortadan kaldırmak amacı ile 1 ile toplanır ve elde edilen sayı 5 ile çarpılır.
C1 = Seçilen doğru kutucuk sayısı
C2 = Toplam doğru kutucuk sayısı
C3 = Seçilen yanlış kutucuk sayısı
C4 = Toplam yanlış kutucuk sayısı
( C1/C2) – C3/C4
Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (b)
Değerlendirmede ikinci aşama (mantıksal veya işlevsel sıraya koyma). Sorunun (b) şıkkının cevabı 5, 6, 9, 7 ve 2 idi.
• 5 numara 6’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 6 numara 9’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 9 numara 7’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 7 numara 2’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
Varsayalım ki öğrencinin cevabı 5, 9, 6, 7, 1 şeklinde.
Her evet cevabı 1 puan, her hayır cevabı 0 puan ile değerlendirildiği için, bu öğrenci 8 üzerinden 2 puan almıştır.
Kelime İlişkilendirme
Bu teknikte belli bir süre içerisinde, (çoğunlukla 30 saniye) bir anahtar kavramın akla getirdiği diğer kavramlar cevap olarak verilir. Hafızadan herhangi bir anahtar kavrama verilen sıralı cevabı bilişsel yapıdaki kavramlar arasında bağlantıları ortaya koyduğu ve anlamsal yakınlık gösterdiği farz edilir. Anlamsal yakınlık etkisine göre anlamsal bellekte iki kavram birbirine mesafe açısından ne kadar yakın ise o kadar sıkı ilişkidedir ve hatırlama esnasında da zihinsel araştırma daha çabuk olacağından her iki kavramla ilgili cevap daha hızlı olacaktır.
Kelime İlişkilendirme: Değerlendirme
Ø Öğrencilerin her anahtar kelimeye verdikleri cevap kelimelerin sayısı ve niteliği,
Ø Anahtar kelimelere verilen cevap kelimeleri arasındaki örtüşme ve yakınlık (İlişki katsayısı),
Ø Zihin haritası (Tanılama amaçlı).
Portfolyo (Kişisel Gelişim Dosyası)
En genel anlamı ile portfolyo öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonudur veya öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmalarının sistematik, amaçlı ve anlamlı koleksiyonu olarak tanımlanmaktadır
Üç ana bölümden oluşur :
Özgeçmiş : Bu kısım öğrencinin ortaya koyduğu çalışmaların hangi aşamalardan geçtiğini yansıtır.
Ürünler : Bu bölüm portfolyo içinde öğrenci tarafından konulan tüm çalışmaları kapsar.
Yansıtma : Bu bölümde öğrenci yaptığı çalışmaların bir ölçüde muhakemesini yapmak amacı ile kendisi ile ilgili görüşlerini yansıtır.
Portfolyo Türleri
Sergileme : Bu tip portfolyo öğrencinin kendisini en iyi yansıttığına inandığı, temsili değeri olan çalışmaları kapsar. Henüz tamamlanmamış çalışmaları kapsamaz. Değerlendirme ve not vermek için uygun bir seçenek değildir. Bu tip portfolyolar ürün odaklı portfolyo şeklinde de düşünülebilir.
Çalışma : Öğretmen ve öğrenciye süreci beraber ölçme ve değerlendirme fırsatı sunar. İkisi birlikte öğrenme anlamında büyüme ve gelişmeyi gösteren örnekleri seçer. Bu açıdan sadece biten değil devam eden çalışma örneklerini de kapsayabilir. Esasında bu tip portfolyolar süreç odaklı portfolyo olarak da düşünülebilir.
Değerlendirme : Bu tipte tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir. Öğretmen her öğrencinin kişisel portfolyosunu bir değerlendirme amaçlı olarak saklar.
Proje
Ø Öğrenci merkezli bir öğrenme yöntemi olan proje, bireysel ve grup etkinlikleri için uygundur. Bilimsel süreç ve bilimsel düşünme becerilerinin, yaratıcılığın, iletişimin, eleştirel düşünmenin, ilgi ve motivasyonun geliştirilmesi açısından son derece önemlidir.
Ø Bütün araştırma projelerinde bir takım temel ortak noktalar vardır:
ü Bir konunun seçilerek problemin tanımlanması,
ü Bu problemi cevaplayabilmek için kullanılan yöntem,
ü Yöntem sonucunda elde edilen bulgular,
ü Bulguların yorumlanmasını içeren son bölüm.
Projeyi Oluşturan Öğeler
1- Konunun seçilmesi:
2- Amacın belirlenmesi:
3- Bilgi toplama:
4- Deney yapma:
5- Bulgular ve tartışma:
6- Yazım: Yazılı metinde şu sıra takip edilebilir:
i) Proje ile ilgili bir özet (en üstte öğrenci ile ilgili bilgiler (isim, adres vb) hemen altında amaç, metot, ve sonuç),
ii) Proje başlığı,
iii) Projenin içindekiler,
iv) Projenin amacı,
v) Bilgi toplama aşamasında elde edilen veriler,
vi) Materyal ve metot,
vii) Bulgular ve tartışma,
viii) Sonuç ve öneriler,
ix) Kaynakça .
Performans Değerlendirme
Ø Öğrencilerin bilgi ve becerilerini sergileyen, bir ürün oluşturmasını gerektiren bir alternatif değerlendirme biçimidir.
Ø Deney yapma, uzun bir kompozisyon yazısı ve matematik işlemler yapma gibi farklı şekillerde olabilir.
Ø Bireysel çalışmalarla olduğu kadar grup çalışmalarıyla da gerçekleştirilebilir.
Ø Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesine odaklanır.
Ø Gerçek hayatla ilişkili (otantik) etkinliklerin yapılmasına fırsat tanır.
Ø Performansın değerlendirilmesinde dereceleme ölçekleri kullanılır .
Dereceleme Ölçekleri (Rubrik)
Ø Performansın değişen boyutlarını dikkate alarak puanlamak amacıyla kullanılan puanlama yönergeleridir.
Ø Bütüncül (holistik) ve analitik (tahlili) olmak üzere iki biçimi vardır.
Ø Bütüncül rubrikler öğretmenin genel süreci veya ürünü bir bütün olarak parçalarını dikkate almadan puanlamasını içerir. Örneğin, bütüncül rubriklerde bir öğrencinin cevabındaki genel yeterlilik veya kalite çok iyi, yeterli, kısmen yeterli ve yetersiz olmak üzere dört genel kategoride değerlendirilebilir.
Grup Değerlendirmesi
Öğrencilerin oluşturduğu küçük grupların iş birliği içerisinde, ortak öğrenme amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek amacı ile çalışma esnasında ortaya koydukları performans ve çalışma sonundaki ürünü değerlendirmek amacı ile yapılan değerlendirmelerdir.
Grup Değerlendirmesi ile İlgili Açık Uçlu Sorular
Ø Grup çalışmasındaki konunuz hakkında ne düşünüyorsunuz?
Ø Bugün grubunuzda neler oldu? Bu konuda neler hissediyorsunuz?
Ø Grup çalışmanızda iyi olan neydi? Daha iyi ne yapılabilirdi?
Ø Öğrendikleriniz hakkında ne düşünüyorsunuz?]]> Ø Ölçme ve değerlendirme, öğretme ve öğrenmenin etkililiğini belirlemek amacı ile yapılan, eğitimle ilgili verilerin toplanmasını ve yorumlanmasını içeren çok adımlı, sistematik bir süreçtir.
Ø En genel anlamı ile ölçme, bir nesneye ilişkin gözlemlerin sayı ve sembollerle ifade edilmesi, değerlendirmede ölçme sonuçlarını bir ölçüte vurarak, ölçülen nitelik hakkında bir değer yargısına varma süreci olarak tanımlanabilir.
Ölçme ve Değerlendirmenin Amaçları
Ø Öğrencilerin mevcut bilgi ve becerilerini teşhis etmek (diagnostik amaç) :
Ø Öğretim programının yapılandırılmasına yardımcı olmak amacı ile öğrencilerin programda belirtilen kazanımlara ulaşması aşamasındaki sürecin takip edilmesi ve denetlenmesi (formatif amaç) :
Ø Öğretim sonuncunda öğrencinin ulaştığı en son düzeyi belirlemek amacı ile veri sağlama (summatif amaç) :
Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri
Ø Çoktan seçmeli testler
Ø Doğru yanlış soruları
Ø Eşleştirme soruları
Ø Tamamlama (Boşluk doldurma) soruları
Ø Kısa cevaplı yazılı yoklamalar
Ø Uzun cevaplı yazılı yoklamalar
Ø Soru-cevap
Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri
Ø Performans değerlendirme
Ø Ürün seçki dosyası (Portfolyo)
Ø Kavram haritaları
Ø Yapılandırılmış grid
Ø Tanılayıcı dallanmış ağaç
Ø Kelime ilişkilendirme
Ø Proje
Ø Drama
Ø Görüşme
Ø Yazılı raporlar
Ø Gösteri
Ø Poster
Ø Grup ve/veya akran değerlendirmesi
Ø Kendi kendini değerlendirme
Çoktan Seçmeli Testlerin Avantajları
Ø Hazırlık süresinin uzun olmasına karşın test sonuçlarını puanlamanın çok çabuk yapılabilmesi,
Ø Geniş bir alanı tarayabildiği için konu bilgisi yoklama içeriğinin geniş olması,
Ø Cevapların öğrenci tarafından kaydedilmesinin zaman almaması ,
Ø Yanlılık faktörünü minimuma indirgemesi olarak sıralanabilir.
Çoktan Seçmeli Testlerin Dezavantajları
Ø Kısmi bilgiyi değerlendirme imkanın olmaması,
Ø Tahmin yüzdesinin yüksek olması, (4 seçenekli bir soruda bu oran minimum % 25’ dir.)
Ø Dil ve terminolojinin önemli bir etki yapması,
Ø Düşünme stilinin etkili olabilmesi,
Ø Soruda seçeneklerin yerlerinin önemli olabilmesi,
Ø Cevabın nedenini bilmenin mümkün olmaması olarak sıralanabilir.
Alternatif Ölçme ve Değerlendirme
Ø Tek bir doğru cevabı olan çoktan seçmeli testlerin de içinde bulunduğu geleneksel değerlendirme dairesinin dışında kalan tüm değerlendirmeleri kapsar.
Ø Otantik (gerçek hayatla ilişkili) ve öğrenci merkezlidir.
Ø Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesi dikkate alınır.
Ø Kısmi bilginin değerlendirilmesi sağlanır.
Yapılandırılmış Grid (Örnek etkinlik)
1- Örümcek
2- Balina
3- Kelebek

4- Yengeç
5- Sazan
6- Yılan

7- Kartal
8- Solucan
9- Kurbağa


Soru 1: Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgalı hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir?
a) Uygun kutucukları seçiniz. (Cevap: 2, 5, 6, 7, 9)
b) Seçtiğiniz hayvanları balık – sürüngen – kurbağa – kuş – memeli doğrultusunda sıralayınız. (Cevap: 5, 6, 9, 7, 2)
Soru 2: ..........
Soru 3: ..........
Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (a)
Ø Her sorunun cevabı için uygun kutucukların seçilmesi
Ø Bu formüle göre öğrencilerin puanları –1, 0 ve +1 arasında değişir. Bu puanı on üzerinden değerlendirmek için önce negatifliği ortadan kaldırmak amacı ile 1 ile toplanır ve elde edilen sayı 5 ile çarpılır.
C1 = Seçilen doğru kutucuk sayısı
C2 = Toplam doğru kutucuk sayısı
C3 = Seçilen yanlış kutucuk sayısı
C4 = Toplam yanlış kutucuk sayısı
( C1/C2) – C3/C4
Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (b)
Değerlendirmede ikinci aşama (mantıksal veya işlevsel sıraya koyma). Sorunun (b) şıkkının cevabı 5, 6, 9, 7 ve 2 idi.
• 5 numara 6’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 6 numara 9’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 9 numara 7’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
• 7 numara 2’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?
Varsayalım ki öğrencinin cevabı 5, 9, 6, 7, 1 şeklinde.
Her evet cevabı 1 puan, her hayır cevabı 0 puan ile değerlendirildiği için, bu öğrenci 8 üzerinden 2 puan almıştır.
Kelime İlişkilendirme
Bu teknikte belli bir süre içerisinde, (çoğunlukla 30 saniye) bir anahtar kavramın akla getirdiği diğer kavramlar cevap olarak verilir. Hafızadan herhangi bir anahtar kavrama verilen sıralı cevabı bilişsel yapıdaki kavramlar arasında bağlantıları ortaya koyduğu ve anlamsal yakınlık gösterdiği farz edilir. Anlamsal yakınlık etkisine göre anlamsal bellekte iki kavram birbirine mesafe açısından ne kadar yakın ise o kadar sıkı ilişkidedir ve hatırlama esnasında da zihinsel araştırma daha çabuk olacağından her iki kavramla ilgili cevap daha hızlı olacaktır.
Kelime İlişkilendirme: Değerlendirme
Ø Öğrencilerin her anahtar kelimeye verdikleri cevap kelimelerin sayısı ve niteliği,
Ø Anahtar kelimelere verilen cevap kelimeleri arasındaki örtüşme ve yakınlık (İlişki katsayısı),
Ø Zihin haritası (Tanılama amaçlı).
Portfolyo (Kişisel Gelişim Dosyası)
En genel anlamı ile portfolyo öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara göre organize edilmiş bir koleksiyonudur veya öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmalarının sistematik, amaçlı ve anlamlı koleksiyonu olarak tanımlanmaktadır
Üç ana bölümden oluşur :
Özgeçmiş : Bu kısım öğrencinin ortaya koyduğu çalışmaların hangi aşamalardan geçtiğini yansıtır.
Ürünler : Bu bölüm portfolyo içinde öğrenci tarafından konulan tüm çalışmaları kapsar.
Yansıtma : Bu bölümde öğrenci yaptığı çalışmaların bir ölçüde muhakemesini yapmak amacı ile kendisi ile ilgili görüşlerini yansıtır.
Portfolyo Türleri
Sergileme : Bu tip portfolyo öğrencinin kendisini en iyi yansıttığına inandığı, temsili değeri olan çalışmaları kapsar. Henüz tamamlanmamış çalışmaları kapsamaz. Değerlendirme ve not vermek için uygun bir seçenek değildir. Bu tip portfolyolar ürün odaklı portfolyo şeklinde de düşünülebilir.
Çalışma : Öğretmen ve öğrenciye süreci beraber ölçme ve değerlendirme fırsatı sunar. İkisi birlikte öğrenme anlamında büyüme ve gelişmeyi gösteren örnekleri seçer. Bu açıdan sadece biten değil devam eden çalışma örneklerini de kapsayabilir. Esasında bu tip portfolyolar süreç odaklı portfolyo olarak da düşünülebilir.
Değerlendirme : Bu tipte tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir. Öğretmen her öğrencinin kişisel portfolyosunu bir değerlendirme amaçlı olarak saklar.
Proje
Ø Öğrenci merkezli bir öğrenme yöntemi olan proje, bireysel ve grup etkinlikleri için uygundur. Bilimsel süreç ve bilimsel düşünme becerilerinin, yaratıcılığın, iletişimin, eleştirel düşünmenin, ilgi ve motivasyonun geliştirilmesi açısından son derece önemlidir.
Ø Bütün araştırma projelerinde bir takım temel ortak noktalar vardır:
ü Bir konunun seçilerek problemin tanımlanması,
ü Bu problemi cevaplayabilmek için kullanılan yöntem,
ü Yöntem sonucunda elde edilen bulgular,
ü Bulguların yorumlanmasını içeren son bölüm.
Projeyi Oluşturan Öğeler
1- Konunun seçilmesi:
2- Amacın belirlenmesi:
3- Bilgi toplama:
4- Deney yapma:
5- Bulgular ve tartışma:
6- Yazım: Yazılı metinde şu sıra takip edilebilir:
i) Proje ile ilgili bir özet (en üstte öğrenci ile ilgili bilgiler (isim, adres vb) hemen altında amaç, metot, ve sonuç),
ii) Proje başlığı,
iii) Projenin içindekiler,
iv) Projenin amacı,
v) Bilgi toplama aşamasında elde edilen veriler,
vi) Materyal ve metot,
vii) Bulgular ve tartışma,
viii) Sonuç ve öneriler,
ix) Kaynakça .
Performans Değerlendirme
Ø Öğrencilerin bilgi ve becerilerini sergileyen, bir ürün oluşturmasını gerektiren bir alternatif değerlendirme biçimidir.
Ø Deney yapma, uzun bir kompozisyon yazısı ve matematik işlemler yapma gibi farklı şekillerde olabilir.
Ø Bireysel çalışmalarla olduğu kadar grup çalışmalarıyla da gerçekleştirilebilir.
Ø Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesine odaklanır.
Ø Gerçek hayatla ilişkili (otantik) etkinliklerin yapılmasına fırsat tanır.
Ø Performansın değerlendirilmesinde dereceleme ölçekleri kullanılır .
Dereceleme Ölçekleri (Rubrik)
Ø Performansın değişen boyutlarını dikkate alarak puanlamak amacıyla kullanılan puanlama yönergeleridir.
Ø Bütüncül (holistik) ve analitik (tahlili) olmak üzere iki biçimi vardır.
Ø Bütüncül rubrikler öğretmenin genel süreci veya ürünü bir bütün olarak parçalarını dikkate almadan puanlamasını içerir. Örneğin, bütüncül rubriklerde bir öğrencinin cevabındaki genel yeterlilik veya kalite çok iyi, yeterli, kısmen yeterli ve yetersiz olmak üzere dört genel kategoride değerlendirilebilir.
Grup Değerlendirmesi
Öğrencilerin oluşturduğu küçük grupların iş birliği içerisinde, ortak öğrenme amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek amacı ile çalışma esnasında ortaya koydukları performans ve çalışma sonundaki ürünü değerlendirmek amacı ile yapılan değerlendirmelerdir.
Grup Değerlendirmesi ile İlgili Açık Uçlu Sorular
Ø Grup çalışmasındaki konunuz hakkında ne düşünüyorsunuz?
Ø Bugün grubunuzda neler oldu? Bu konuda neler hissediyorsunuz?
Ø Grup çalışmanızda iyi olan neydi? Daha iyi ne yapılabilirdi?
Ø Öğrendikleriniz hakkında ne düşünüyorsunuz?]]> http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=13 Fri, 23 Oct 2009 23:57:20 +0300 http://www.atanmakistiyorum.com/showthread.php?tid=13 1. Doğrudan Ölçme: Ölçülmek istenen özellik ya da nesne evrende varolduğu şekliyle ölçülür. Yani özelliğin ya da nesnenin kendisi ölçülür.
2. Dolaylı Ölçme: Bazı özellikleri ya da nesneleri şekliyle değil de eserleriyle ölçeriz. (zeka gibi)

Ölçek: Belirli bir özelliği ölçmek için hazırlanmış ve üzerinde birimleri hep aynı olan ölçme araçlarıdır.
1. sınıflama ölçekleri:benzerliklere göre (kadın erkek gibi)
2. sıralama ölçekleri:belirli bir ölçekle sıralama(birinci, ikinci)
3. eşit aralıklı ölçekler:bir nokta sıfır alınır (takvim gibi)
4. oranlı ölçekler: birimler arasında oran vardır (terazi, saat gibi)

Değerlendirme: Ölçme işlemiyle elde edilen sonuçlara bir anlam yüklemek (sınavdan 50 almak değil geçip geçmediği bilgisi değerlendirme.)

Ölçme araçlarının sahip olması gereken nitelikler

Geçerlilik
Bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği ölçüp başka özellikleri ölçmemesidir. Bir ölçeğin geçerliliğini belirlemek için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler geliştirilen ölçeğin ne amaçla kullanılacağına bağlı olarak değişir.
1.kapsam geçerliliği
2.yordama geçerliliği
3.yapı geçerliliği
4.görünüş geçerliliği

kapsam geçerliliği: değerlendirme amacıyla hazırlanan testlerin o derste kazandırılmaya çalışılan davranışların hepsini belirli bir oranda kapsaması gerekir. Bir konuyla ilgili binlerce madde yazılabilir, soru çıkarılabilir. Bunların azaltılması gereklidir elbette, kapsam geçerliliği bu az sayıdaki maddenin o konuyla ilgili yazılabilecek binlerce maddeyi ne kadar temsil ettiğini belirler. 2 farklı yol vardır: rasyonel yaklaşım, istatistiksel yaklaşım.
Rasyonel yaklaşım: testler, konuları ve kazandırılmak istenen davranışları içeren belirtke tablosuna göre geliştirilir. Bu tabloya bakılarak testteki soruların her bir davranışta belirli oranda yer alması sağlanarak kapsam geçerliliği için çalışma yapılır.
İstatistiksel yaklaşım: eğer biz bir alanda geliştirilmiş olan ve kapsam geçerliliği yüksek olduğunu bildiğimiz bir testle kendi geliştirdiğimiz testi aynı öğrencilere uygulayıp öğrencilerin bu testlerden aldıkları puanlar arasındaki ilişkiyi hesaplarsak ortaya çıkan ilişki değerini kendi testimizin kapsam geçerliliği derecesi olarak yorumlayabiliriz.

yordama geçerliliği:yordama belirli bilgilere dayanarak ve belirli teknikler uygulayarak geleceğe ilişkin tahminde bulunmaktır. Eğitimde yordama bir öğrencinin ya da bir öğrenci grubunun gelecekte ne derecede başarı göstereceğini tahmin etmek için kullanılır. Okula henüz başlamamış öğrencinin zeka testine bakarak, okuldaki başarı durumunun ne olacağını tahmin etmeye yönelik bir çalışma yordama çalışmasıdır. Yordama geçerliliği ise bir testin kişilerin o alanda gelecekteki başarısını ne derecede doğru olarak tahmin ettiğidir.

yapı geçerliliği: yapı, birbiriyle ilişkili olduğu düşünülen belirli öğelerin ve bu öğeler arası ilişkilerin oluşturduğu bir örüntüdür. Zeka, bir yapıdır. Kendine özgü alt öğeleri vardır ve bu öğeler birbirleri arasında ilişkilidir. Biz bu öğeler arasında olduğunu düşündüğümüz ilişkinin aynısını o özelliği ölçen testten elde ettiğimiz veriler arasında da görmek isteriz. Bir anlamda yapı geçerliliği çalışmasında ölçmeye çalıştığımız özelliği nasıl tanımladıysak testin de bize bu tanıma uygun veri sağlamasını bekleriz.

görünüş geçerliliği:bir testin, ne ölçüyor göründüğü o testin görünüş geçerliliğidir. Soruların tümü matematikle ilgili olan bir matematik testinin görünüş geçerliliği vardır diyebiliriz.

Güvenilirlik
Bir ölçme aracının, ölçme sonuçlarına hata karıştırmadan ölçme yapabilmesi güvenilirliktir. Hata, ölçme aracının ölçmek istediği özellik dışındaki özellikleri ölçmesidir. Güvenilirlik, ölçme aracının hatalardan arınık olması yeterliliğidir.
Hata kaynakları:
1.ölçmeciden kaynaklanan hatalar
2.ölçme aracından kaynaklanan hatalar
3.ölçmenin yapıldığı ortamdan kaynaklanan hatalar
4.ölçüm alınan kişilerden kaynaklanan hatalar
Hata türleri:
1.sabit hatalar: ölçmeden ölçmeye hep aynı miktarda karışan hatalardır.
2.sistemli hatalar: puanlama yapanın yanlılığı durumu.
3.rasgele hatalar:dikkatsizlik sonucu oluşur.
Güvenilirliğin Anlamları
Güvenilirlik katsayısının belirlenmesi;
1.tekrarlı ölçümle güvenilirlik kestirimi: bu yöntemde güvenilirlik katsayısı tahmin edilecek test aynı gruba belirli bir zaman aralığıyla 2 kez uygulanır. Korelasyon katsayısı –1 ile +1 arasında değişir fakat güvenilirlik katsayısı 0 ile +1 arasında değişir. Eğer iki ölçüm arasında hiç ilişki yoksa güvenilirlik katsayısı 0 olacaktır. Bu durum ölçmelerimizin tamamen hatalı olduğunu gösterir.
2.paralel testler: bu yöntemle güvenilirlik katsayısı hesaplanırken bir testin eşdeğer formu geliştirilir. Eşdeğer form=madde sayısı, maddelerin ölçtüğü davranışlar ve maddelerin niteliği bakımından testlerin birbirine denk olması. İki paralel test aynı öğrenci grubuna aynı zamanda verilir ve bu iki testten elde edilen puanlar arasındaki korelasyona bakılır. Böylece bu testlerin eşdeğerlik katsayısı hesaplanmış olur. Aynı testler aynı öğrenci grubuna farklı zamanlarda verilirse hem testlerin eşdeğerliği hem de ölçülen özeliğin ne derecede kararlı olarak ölçüldüğüne ilişkin bilgi toplanmış olur.
3.testi yarıya bölme yöntemi: bu yöntemin temel varsayımı testin içindeki tüm maddelerin aynı psikolojik özelliği ölçtüğü yönündedir. Bu nedenle hepsi aynı şeyi ölçen soruların 2eşit yarıya bölünmesi ve bu yarılar arasındaki korelasyonun hesaplanması, testi oluşturan maddelerin testin genel amacına bağlı olarak kendi içlerinde ne derecede tutarlı ölçme yaptıklarını gösterecektir.

Güvenilirliği etkileyen faktörler
Güvenilirliği testin uzunluğu, testin yönergesi, testi oluşturan maddelerin homojenliği gibi etmenler etkiler. Test uzatılırsa güvenilirlik artar ama belirli bir yerden sonra güvenilirlik çok büyük artışlar göstermez.

Güvenilirlik ve geçerlilik arasındaki ilişki
Güvenilirlik geçerlilik için yeterli koşul değildir. Bir test için geçerlilik en fazla güvenilirliğin kareköküne eşit olabilir.

Testlerin sınıflandırılması
Ölçtükleri davranışların içeriğine göre
1.tipik tepki testleri
2.maksimum performans testleri

Uygulama şekillerine göre
1.bireysel testler
2.grup testleri

test ve madde istatistikleri
test ve madde istatistikleri test üzerindeki bilgilerimizi ve testin gücünü artırmaya yönelik bir çalışmadır.
Güvenilirlik katsayısı: test puanlarındaki ölçüm hatasının etkileri hakkında bir şeyler söyler
Geçerlilik katsayısı: test puanlarına dayalı kaba bir yordama yapabilmeyi sağlar.
Medyan: puanlar büyükten küçüğe sıralanınca ortadaki rakam
Mod: en çok tekrarlanan puan

Normal dağılım (sir francis galton-1800)
Normal dağılım varsayımına göre evren, her bir özellik ya da madde için (zeka, kişilik, yetenek, boy, kilo vs) bu özelliklere ya da maddeler dahil olan öğelerin birbirine yakın değerlerde veya benzerlikte olmasına özen gösterilmektedir. Yani herhangi bir özelliğin ya da maddenin içindeki öğelerin çok az bir kısmı aşırı uçlarda değerler alır.
Ölçümlerimizin normal dağılıma olan benzerliği ne kadar artarsa bu ölçümlerin evrene ait ölçümler olduğuna dair kesinliği de artar.
Ölçümlerimizin evrene olan benzerliği bu ölçümlerden yola çıkarak yapacağımız tahminlerin, yordamaların ve bu yordamalara ilişkin tüm girişimlerimizin daha ayakları yere basar şekilde yapılması demektir.
Eğer mod aynı zamanda ortalamaysa elde ettiğimiz puanların normal dağılım gösterdiğini söyleyebiliriz.eğer medyan da bu puanlara eşitse mükemmel bir dağılım eğrisi vardır.
Mod>ort veya medyan>mod ise normal dağılımdan uzaklaşma vardır.

Varyans, standart kayma(sapma)
En önemli test istatistiklerinden ikisi varyans ve standart kaymadır. Herhangi bir değişkenin alabileceği tüm değerlerin bulunduğu aralığa o değişkenin değişim alanı denir.
Değişim alanı= varyans

Varyansı biz elimizde bulunan sabit bir ölçme aracına örneğin bir metrelik bir çubuğa benzetebiliriz. Buyo bir metre veya bir metrenin katları olan herşeyi ölçebiliriz. Fakat boyu tam bir metre olmayan ya da bir metreden daha uzun olup ta tam iki metre olmayan cisimlerin boylarını tam olarak belirleyemeyiz. Bunu yapabilmek için çubuğumuzun üzerinde bu çubuğu eşit parçalara bölen bazı işaretlere gereksinim duyarız. Bu işaretlere denk gelen yerleri kaçıncı işaret olduğuna bakarak örneğin 3işaret ya da 4işaret uzunluğunda diyebiliriz. Elde ettiğimiz puanların üzerine yerleştiği yere de dağılım deriz. Ve bu dağılımın iki ucu arasında kalan yeri tıpkı çubukta olduğu gibi bir ölçme aracı düşünürüz. Bu dağılımı da eşit parçalara bölebilmek için de biz bir formülden yararlanırız ve dağılımı eşit parçalara böleriz. Bu bölünen parçaların her birisi bizim dağılımımızın birimleri olur ve bu birimin adı da standart kayma’dır]]> 1. Doğrudan Ölçme: Ölçülmek istenen özellik ya da nesne evrende varolduğu şekliyle ölçülür. Yani özelliğin ya da nesnenin kendisi ölçülür.
2. Dolaylı Ölçme: Bazı özellikleri ya da nesneleri şekliyle değil de eserleriyle ölçeriz. (zeka gibi)

Ölçek: Belirli bir özelliği ölçmek için hazırlanmış ve üzerinde birimleri hep aynı olan ölçme araçlarıdır.
1. sınıflama ölçekleri:benzerliklere göre (kadın erkek gibi)
2. sıralama ölçekleri:belirli bir ölçekle sıralama(birinci, ikinci)
3. eşit aralıklı ölçekler:bir nokta sıfır alınır (takvim gibi)
4. oranlı ölçekler: birimler arasında oran vardır (terazi, saat gibi)

Değerlendirme: Ölçme işlemiyle elde edilen sonuçlara bir anlam yüklemek (sınavdan 50 almak değil geçip geçmediği bilgisi değerlendirme.)

Ölçme araçlarının sahip olması gereken nitelikler

Geçerlilik
Bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği ölçüp başka özellikleri ölçmemesidir. Bir ölçeğin geçerliliğini belirlemek için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler geliştirilen ölçeğin ne amaçla kullanılacağına bağlı olarak değişir.
1.kapsam geçerliliği
2.yordama geçerliliği
3.yapı geçerliliği
4.görünüş geçerliliği

kapsam geçerliliği: değerlendirme amacıyla hazırlanan testlerin o derste kazandırılmaya çalışılan davranışların hepsini belirli bir oranda kapsaması gerekir. Bir konuyla ilgili binlerce madde yazılabilir, soru çıkarılabilir. Bunların azaltılması gereklidir elbette, kapsam geçerliliği bu az sayıdaki maddenin o konuyla ilgili yazılabilecek binlerce maddeyi ne kadar temsil ettiğini belirler. 2 farklı yol vardır: rasyonel yaklaşım, istatistiksel yaklaşım.
Rasyonel yaklaşım: testler, konuları ve kazandırılmak istenen davranışları içeren belirtke tablosuna göre geliştirilir. Bu tabloya bakılarak testteki soruların her bir davranışta belirli oranda yer alması sağlanarak kapsam geçerliliği için çalışma yapılır.
İstatistiksel yaklaşım: eğer biz bir alanda geliştirilmiş olan ve kapsam geçerliliği yüksek olduğunu bildiğimiz bir testle kendi geliştirdiğimiz testi aynı öğrencilere uygulayıp öğrencilerin bu testlerden aldıkları puanlar arasındaki ilişkiyi hesaplarsak ortaya çıkan ilişki değerini kendi testimizin kapsam geçerliliği derecesi olarak yorumlayabiliriz.

yordama geçerliliği:yordama belirli bilgilere dayanarak ve belirli teknikler uygulayarak geleceğe ilişkin tahminde bulunmaktır. Eğitimde yordama bir öğrencinin ya da bir öğrenci grubunun gelecekte ne derecede başarı göstereceğini tahmin etmek için kullanılır. Okula henüz başlamamış öğrencinin zeka testine bakarak, okuldaki başarı durumunun ne olacağını tahmin etmeye yönelik bir çalışma yordama çalışmasıdır. Yordama geçerliliği ise bir testin kişilerin o alanda gelecekteki başarısını ne derecede doğru olarak tahmin ettiğidir.

yapı geçerliliği: yapı, birbiriyle ilişkili olduğu düşünülen belirli öğelerin ve bu öğeler arası ilişkilerin oluşturduğu bir örüntüdür. Zeka, bir yapıdır. Kendine özgü alt öğeleri vardır ve bu öğeler birbirleri arasında ilişkilidir. Biz bu öğeler arasında olduğunu düşündüğümüz ilişkinin aynısını o özelliği ölçen testten elde ettiğimiz veriler arasında da görmek isteriz. Bir anlamda yapı geçerliliği çalışmasında ölçmeye çalıştığımız özelliği nasıl tanımladıysak testin de bize bu tanıma uygun veri sağlamasını bekleriz.

görünüş geçerliliği:bir testin, ne ölçüyor göründüğü o testin görünüş geçerliliğidir. Soruların tümü matematikle ilgili olan bir matematik testinin görünüş geçerliliği vardır diyebiliriz.

Güvenilirlik
Bir ölçme aracının, ölçme sonuçlarına hata karıştırmadan ölçme yapabilmesi güvenilirliktir. Hata, ölçme aracının ölçmek istediği özellik dışındaki özellikleri ölçmesidir. Güvenilirlik, ölçme aracının hatalardan arınık olması yeterliliğidir.
Hata kaynakları:
1.ölçmeciden kaynaklanan hatalar
2.ölçme aracından kaynaklanan hatalar
3.ölçmenin yapıldığı ortamdan kaynaklanan hatalar
4.ölçüm alınan kişilerden kaynaklanan hatalar
Hata türleri:
1.sabit hatalar: ölçmeden ölçmeye hep aynı miktarda karışan hatalardır.
2.sistemli hatalar: puanlama yapanın yanlılığı durumu.
3.rasgele hatalar:dikkatsizlik sonucu oluşur.
Güvenilirliğin Anlamları
Güvenilirlik katsayısının belirlenmesi;
1.tekrarlı ölçümle güvenilirlik kestirimi: bu yöntemde güvenilirlik katsayısı tahmin edilecek test aynı gruba belirli bir zaman aralığıyla 2 kez uygulanır. Korelasyon katsayısı –1 ile +1 arasında değişir fakat güvenilirlik katsayısı 0 ile +1 arasında değişir. Eğer iki ölçüm arasında hiç ilişki yoksa güvenilirlik katsayısı 0 olacaktır. Bu durum ölçmelerimizin tamamen hatalı olduğunu gösterir.
2.paralel testler: bu yöntemle güvenilirlik katsayısı hesaplanırken bir testin eşdeğer formu geliştirilir. Eşdeğer form=madde sayısı, maddelerin ölçtüğü davranışlar ve maddelerin niteliği bakımından testlerin birbirine denk olması. İki paralel test aynı öğrenci grubuna aynı zamanda verilir ve bu iki testten elde edilen puanlar arasındaki korelasyona bakılır. Böylece bu testlerin eşdeğerlik katsayısı hesaplanmış olur. Aynı testler aynı öğrenci grubuna farklı zamanlarda verilirse hem testlerin eşdeğerliği hem de ölçülen özeliğin ne derecede kararlı olarak ölçüldüğüne ilişkin bilgi toplanmış olur.
3.testi yarıya bölme yöntemi: bu yöntemin temel varsayımı testin içindeki tüm maddelerin aynı psikolojik özelliği ölçtüğü yönündedir. Bu nedenle hepsi aynı şeyi ölçen soruların 2eşit yarıya bölünmesi ve bu yarılar arasındaki korelasyonun hesaplanması, testi oluşturan maddelerin testin genel amacına bağlı olarak kendi içlerinde ne derecede tutarlı ölçme yaptıklarını gösterecektir.

Güvenilirliği etkileyen faktörler
Güvenilirliği testin uzunluğu, testin yönergesi, testi oluşturan maddelerin homojenliği gibi etmenler etkiler. Test uzatılırsa güvenilirlik artar ama belirli bir yerden sonra güvenilirlik çok büyük artışlar göstermez.

Güvenilirlik ve geçerlilik arasındaki ilişki
Güvenilirlik geçerlilik için yeterli koşul değildir. Bir test için geçerlilik en fazla güvenilirliğin kareköküne eşit olabilir.

Testlerin sınıflandırılması
Ölçtükleri davranışların içeriğine göre
1.tipik tepki testleri
2.maksimum performans testleri

Uygulama şekillerine göre
1.bireysel testler
2.grup testleri

test ve madde istatistikleri
test ve madde istatistikleri test üzerindeki bilgilerimizi ve testin gücünü artırmaya yönelik bir çalışmadır.
Güvenilirlik katsayısı: test puanlarındaki ölçüm hatasının etkileri hakkında bir şeyler söyler
Geçerlilik katsayısı: test puanlarına dayalı kaba bir yordama yapabilmeyi sağlar.
Medyan: puanlar büyükten küçüğe sıralanınca ortadaki rakam
Mod: en çok tekrarlanan puan

Normal dağılım (sir francis galton-1800)
Normal dağılım varsayımına göre evren, her bir özellik ya da madde için (zeka, kişilik, yetenek, boy, kilo vs) bu özelliklere ya da maddeler dahil olan öğelerin birbirine yakın değerlerde veya benzerlikte olmasına özen gösterilmektedir. Yani herhangi bir özelliğin ya da maddenin içindeki öğelerin çok az bir kısmı aşırı uçlarda değerler alır.
Ölçümlerimizin normal dağılıma olan benzerliği ne kadar artarsa bu ölçümlerin evrene ait ölçümler olduğuna dair kesinliği de artar.
Ölçümlerimizin evrene olan benzerliği bu ölçümlerden yola çıkarak yapacağımız tahminlerin, yordamaların ve bu yordamalara ilişkin tüm girişimlerimizin daha ayakları yere basar şekilde yapılması demektir.
Eğer mod aynı zamanda ortalamaysa elde ettiğimiz puanların normal dağılım gösterdiğini söyleyebiliriz.eğer medyan da bu puanlara eşitse mükemmel bir dağılım eğrisi vardır.
Mod>ort veya medyan>mod ise normal dağılımdan uzaklaşma vardır.

Varyans, standart kayma(sapma)
En önemli test istatistiklerinden ikisi varyans ve standart kaymadır. Herhangi bir değişkenin alabileceği tüm değerlerin bulunduğu aralığa o değişkenin değişim alanı denir.
Değişim alanı= varyans

Varyansı biz elimizde bulunan sabit bir ölçme aracına örneğin bir metrelik bir çubuğa benzetebiliriz. Buyo bir metre veya bir metrenin katları olan herşeyi ölçebiliriz. Fakat boyu tam bir metre olmayan ya da bir metreden daha uzun olup ta tam iki metre olmayan cisimlerin boylarını tam olarak belirleyemeyiz. Bunu yapabilmek için çubuğumuzun üzerinde bu çubuğu eşit parçalara bölen bazı işaretlere gereksinim duyarız. Bu işaretlere denk gelen yerleri kaçıncı işaret olduğuna bakarak örneğin 3işaret ya da 4işaret uzunluğunda diyebiliriz. Elde ettiğimiz puanların üzerine yerleştiği yere de dağılım deriz. Ve bu dağılımın iki ucu arasında kalan yeri tıpkı çubukta olduğu gibi bir ölçme aracı düşünürüz. Bu dağılımı da eşit parçalara bölebilmek için de biz bir formülden yararlanırız ve dağılımı eşit parçalara böleriz. Bu bölünen parçaların her birisi bizim dağılımımızın birimleri olur ve bu birimin adı da standart kayma’dır]]>